Laatste week – meet the parents

De 10 dagen bij mijn schoonouders in Boston zijn verre van saai. Ze zijn hoog bejaard, zoals ik al melde maar voor geen kleintje vervaard. Musea, uit eten, rondlopen in de drukke Quincy Market buurt.

De rolstoel biedt voor mijn schoonmoeder Blanca weer een grote verbreding van haar horizon. Ze heeft de beweging van het lopen nodig, maar nu die stoel er toch eenmaal is maakt ze er net zo lief gebruik van. Na 5 minuten langzaam lopen neemt ze plaats in de stoel en laat zich verplaatsen(rijden) als een koningin. Echtgenoot Chris is haar toegewijde valet. Met haar zachte stem spreekt ze hem toe waar en hoe ze gereden wil worden.

Afgelopen zaterdag was er een kunstmarkt en heel trouw rijdt hij haar langs alle stalletjes en als ze het wil nog een keer op en en neer, zo vaak ze wil.  Verder spreekt ze veel mensen aan om ons voor te stellen (ze kent hier iedereen). Of mensen staan stil om haar te groeten. Het lijkt of mensen  zich vereerd voelen om door haar te worden opgemerkt. De leukste opmerking vorig jaar hoorde ik in de lift van een museum. Mijn schoonmoeder, gekleed in kant en creme, met gouden accesoires, oorbellen, ketting enz., een flitsend hoedje op haar hoofd trok de aandacht van een medepassagier in de lift. ‘You are a museum piece yourself, pretty dazzling, mam!’

Niets maakt mijn schoonmoeder blijer dan zo’n opmerking. Ze is oud, ze weet dat, maar de tinteling in haar donkere ogen, haar nog redelijk donkere haar, het bijna rimpeloze gezicht en haar open, vriendelijke houding naar mensen om haar heen maakt dat ze leeftijdloos en nog steeds aantrekkelijk is. Ze verzorgt zichzelf goed, gebruikt make-up als ze uit gaat en heeft veel aandacht voor kleding. Ze leest Vogue “to get an idea of what is in” en maakt haar eigen combi’s. Sommige kleding is echt al zo oud als Methusalem. Ze droeg het al toen ik haar 37 jaar geleden leerde kennen. Omdat veel van polyester is blijft het natuurlijk lang goed.

Ze is een bijzondere vrouw waarvan er geen 13 in een dozijn gaan. Ik vind het steeds weer heel gaaf deel van haar familie en leven te mogen zijn. Als jongere vrouw voelde ik me snel geïntimideerd door haar. Wat had ik als lange, onhandige, verlegen, blonde Hollandse kaaskop te vertellen aan zo’n exotische vrouw? Nu ik en vooral zij ouder worden delen we ook meer persoonlijke, pijnlijke dingen. De moeilijke periodes in haar huwelijken, de moeites van het opgroeien met een dictatoriale vader die meende, als Puerto Ricaanse patriarch haar hele leven te moeten controleren. Ze vertelt boeiende verhalen over de 30’er jaren, hoe ze van alles verzon om aan zijn alziend oog te ontsnappen, vaak in samenwerking met haar jongere broer die altijd met haar mee moest als chaperonne.

In de 37 jaar dat ik haar nu ken is er ware liefde gegroeid. Ze is trouw en sterk, altijd kaarten en telefoontjes op de dagen van verjaardag, jubilea, moederdag, vaderdag en in tijden van ziektes en zeertes. Het heeft een tijd geduurd voor ik me ontspannen voelde, en haar ouderdom draagt zeker bij aan een zekere  zachtheid die gegroeid is in haar. Werk, carrière, grote vriendenparties, verre vakanties, het is allemaal kleinschaliger geworden, dichter bij mijn belevingswereld en daarom ook dichter bij haar. She is a treasure.

op weg

nog een maal PR

Als afscheid van de reis nog eenmaal de foto van wat overgrootmoeder Gome van Kim blijkt te zijn met de oudere zus van grootmoeder Carmen.
Voorouders_matos_4

 

Rond 1920 vertrok Carmen naar Amerika en voor zover wij weten heeft ze haar ouders en broer en zus daarna nooit meer gezien. In de VS had ze wel contact met wat neven en nichten.

Zo gaat het met de liefde….

Gelukkig voor haar kreeg ze 6 kleinkinderen die veel bij opa en oma logeerden en aan wie ze veel liefde kwijt kon, ook al deden ze in haar ogen wel erg wilde dingen. Lang haar, rockbandjes, school niet afmaken, kortom de 60er jaren brachten een soort mens voort die zij en John niet konden plaatsen. Ze bleven dus ook hevig hun best doen iedereen toch maar in het gareel te krijgen. Grandpa John droeg altijd een sollicitatieformulier in z’n binnenzak voor het postkantoor waar hij werkte en waar hij zo op hoopte dat z’n kleinzoons ook een zekere toekomst tegemoet zouden gaan, inclusief pensioen. Maar, hoe hij soms ook mopperde op de wilde haren, als een van de kleinzoons optrad in New York zat hij, met hoed, op de voorste rij!
True love…

Ik heb nu foto’s geplaatst bij de verschillende berichten, foto’s diebij aanklikken vergroten. De vorige serie was niet juist geplaatst. Duskijk vooral nog even want er zitten hele leuke bij!

de laatste avond en toen vertrokken ze een voor een

Gisteravond laat zijn we met z’n allen nog wezen eten in een perfecte lokatie voor een grote groep als die van ons. Aan het strand, een redelijk chique restaurant, met open houten ramen naar de zeekant. Alles tropische stijl. Zoals de strandtenten in Scheveningen, maar dan met het weer dat erbij hoort! Het was een bonte avond. Iedereen heeeft gezongen, we hebben met elkaar gezongen, enorm gelachen om niks en om alles. Robin,de een na oudste broer had zich de dag ervoor bij het gezelschap gevoegd, dus we waren nu compleet op Brook na, de jongste broer. Die hebben we gebeld en zijn voicemail ingesproken, alle 15 een woordje. Hopelijk het goeie nummer! De ober had er gelukkig plezier in en de weinige gasten die er waren vertrokken vrij snel. We hadden daardoor min of meer het rijk alleen.

Puerto_rico_153Puerto_rico_154Puerto_rico_155Als laatste grote familiedaad heeft Kim de Harvard poloshirts uitgedeeld die hij maanden geleden al voor deze gelegenheid had aangeschaft. 20 had hij er van besteld in alle mogelijke maten voor ladies en gents. Niet iedereeen heeft op Harvard gezeten, maar Dad Batteau was er professor. Kim wilde hem op deze wijze  ook betrekken bij het samenzijn en dus had hij dit bedacht. Niet te zwaar, niet al te nadrukkelijk, maar even zo goed: zonder hem was dit ook allemaal niet mogelijk geweest!   

Vandaag is uitzwaai-dag. De meeste Batteaus zijn onderweg in de lucht richting hunPuerto_rico_156 verschillende homes. Nog over zijn de grandparents, drie kleinkinderen, et moi. Wij vertrekken morgen. Vanmorgen nog heerlijk gezwommen en in de schaduw opgedroogd. Resultaat: ik ben toch nog verbrand! De enige keer dat ik kort, zonder sunblock buiten was…De zon is geweldig sterk, gecombineerd met de zeewind werkelijk een killer. (van jezelf een foto maken geeft niet het meest charmante resultaat..:))

Puerto_rico_159Puerto_rico_158Puerto_rico_111Vanavond deel ik mijn kamer met dochter Saskia. Zij vliegt morgen door naar Boston en dan verder met de Greyhoundbus naar Montreal, waar ze l’Abri  vriendin Jenny gaat zien. Zoon Lukas en vriendin Ravinia zijn vertrokken naar Washington om bij de bruiloft aanwezig te zijn van vriend Richard. Lukas is ‘best man’,maar heeft nog geen idee van wat dit inhoudt.

de mis

Vanmorgen met een groepje van de familie naar een Engelse katholieke dienst. Mooie preek! Hemelvaart laat ons eenzaam achter? Uitdaging om over eenzaamheid na te denken. Jezus laat ons niet als wezen achter. Lonelyness versus solitude,  hostility versus hospitality, illusion versus prayer. Jezus zal met Pinksteren Zijn grootste geschenk geven, Zichzelf in de Heilige Geest Die al het laatste mogelijk maakt: met Hem is er geen eenzaamheid geen vijandschap,geen illusie. Werkelijk Gezelschap ten alle tijden in ons levenshuis, waar gebed het contact met God, de rode draad vormt.

Saskia herkende thema’s van Henri Nouwen, een (in 90er jaren gestorven) katholieke priester, die een aantal heel lezenswaardige boeken heeft geschreven over leven met God.

Puerto_rico_102Yani en (tante) Titia werden gevraagd een schriftlezing te doen. En als gasten was een ‘bellchoir’ aanwezig. Puerto_rico_100

Nog meer wortels, nu in Utuado

Stel je voor, 14 mensen en drie auto’s. Iedereen heeft uitgesproken gedachtes over waar we heen moeten, hoe we moeten rijden, hoe hard er gereden moet worden en er moet altijd iemand naar de WC, net als je denkt dat we nu eindelijk kunnen vertrekken.

Familiebijeenkomsten zijn een ware test voor hoeveel krediet we elkaar gunnen. Soms wordt er een foto genomen van ‘iedereen’ en komt er, net als de enigzins verbouwereerde voorbijganger die de foto maakte, vertrokken is, iemand verongelijkt aan gelopen: ‘waar waren jullie opeens allemaal???’ Oeps, toch niet iedereen op de foto. We durven niet eens te zeggen dat we dachten dat we compleet waren. We maken gewoon nog een foto. Wildvreemde mensen krijgen opeens een camera in hun handen geduwd met in steenkool Spaans het verzoek de groep op de foto te zetten. In San Juan, aan de noordkust,waar ons Guesthouse staat, spreken veel mensen Engels maar in het binnenland waar we nu al een paar keer geweest zijn is Engels een echte vreemde taal. We zijn dan wel op Amerikaans grondgebied, maar dat betekent niet dat er Engels gesproken wordt. De mensen zijn overigens allervriendelijkst en behulpzaam.

Vandaag een lange tocht door de bergen naar de geboorteplaats van (bet)(over)(groot)vader Fausto Matos, die zich in Amerika John liet noemen. Opnieuw prachtige tocht door weelderig begroeide landschappen. Indrukwekkende bamboebossen, overal alles smaragd groen vanwege de vele regen en de warme temperaturen. Nu weet ik wat een tropische begroeiing betekent.

We hebben opnieuw de kathedraal bezocht in het stadje, maar vonden helaas de pastoor en de secretaresse gevlogen. Het was dan ook zaterdag. Veel wijzer zijn we daar niet geworden, behalve dat we de belofte kregen, telefonisch, dat we de informatie per mail toegestuurd zouden krijgen. Iets minder spectaculair dan twee dagen geleden toen we de naam van Carmen met eigen ogen zagen in de oude registers van de kerk.

Een van de broers van Kim had het lumineuze idee naar de politie te gaan. Gewoon vragen of er nog families Matos in het stadje wonen. En warempel, de politievrouw wees ons de weg naar het huis van een gepensioneerde politieman die Matos heette. Z’n vrouw zat niets vermoedend op de open galerij. Mijn schoonmoeder, die ook nergens voor terugdeinst, sprak haar aan (Blanca spreekt vloeiend Spaans)en vroeg of haar man misschien thuis was. Ze legde de situatie uit en ja hoor, gastvrij als de Puerto Ricanen zijn, we werden allemaal binnen gevraagd. Het bleef stromen voor we allemaal met z’n veertienen daar zaten. Na een poosje verscheen de heer Matos. Zijn vader die alles van de Matos achtergrond wist, was helaas het jaar daarvoor overleden. Maar hij wist heel goed dat de Matossen uit de directe omgeving van het stadje kwamen. Om de stad heen lagen de hacienda’s, de boerderijen en de bananenplantages en dat was waar de meesten vandaan kwamen.

We zijn later nog de bergen in gereden om een idee te hebben van hoe het er daar uit zag.
Veel was niet veranderd in 100 jaar. Inmiddels is me ook duidelijk waarom Juan zo ver van zijn eigen stad Carmen ontmoette. Hij was soldaat in het Amerikaanse leger tijdens de 1e WO, gelegerd in Panama en met verlof thuis. Met z’n maten trok hij rond om in elke grotere stad de meisjes ‘uit te proberen’. Het stelde in die tijd niet veel meer voor dan kijken, maar goed.

Als sluitstuk van de dag zijn we op een nederzetting geweest van de authentieke bevolking van Puerto Rico. Tot de Spanjaarden bezit namen van het eiland leefden er Indianenstammen, de Tainos. De nederzetting die wij bezochten was een campground waar wedstrijden in een soort balspel (een combinatie van volley en basketbal) werden gespeeld tussen de verschillende clans van het eiland en waar ook religieuze rituelen plaatsvonden.

Nadat de Spanjaarden kwamen in de 15e eeuw, is de Indiaanse bevolking vrijwel uitgeroeid en de overblijvenden hebben zich min of meer vermengd met vooral de boerenbevolking. Veel gebruiken en tradities, vooral ook de muziek, zijn daarom nog wel traceerbaar. De overgrootmoeder van mijn schoonmoeder had duidelijk Indiaans bloed, aan haar uiterlijk te zien. De hoge jukbeenderen, de ietwat schuine ogen. Ik heb een oude foto op onze slaapkamer hangen. Nu kan ik die trekken in dat prachtige, sepia gekleurde vrouwengezicht plaatsen.

Roots in Cidra

Puerto_rico_091We hebben het gevonden! In het prachtige handschrift van de 19e eeuw waarmee de kerkelijke en burgelijke secretarissen de namen en data schreven van geboortes, doop en huwelijk. Haar naam stond in het geboorteregister van de kathedraal van Cidra: Carmen Montserrate Riviera Zayas, geboren in 1899, gedoopt op haar vijfde (heel ongewoon!) in 1904. De Puerto Ricaanse (bet)(over)(groot)moeder van de familie. Haar jongste nazaat is onze kleinzoon Kris. Wie rekent even snel uit hoeveel Puerto Ricaans bloed hij nog heeft? Naast Grieks en Nederlands. (inmiddels uitgerekend, 1/8e deel)

Puerto_rico_097Puerto_rico_094Begrijpelijkerwijs, voor wie mijn schoonmoeder kent, was Blanca in tranen bij het zien van die namen. Haar moeder. De rest van de familie was zeer onder de indruk. Opeens is het echt. Al die magische verhalen over het tropische eiland waar hun wortels liggen. Geen sprookje, geen sterk verhaal, maar hier is het dus werkelijk begonnen.

In Cidra liep de mooie blonde Carmen, dochter uit de gegoede familie Riviera Zayas op het plein voor de kathedraal Puerto_rico_086te flaneren met haar vriendinnen en de chaperone. Ergens vanuit de jongenskant van het flaneergebeuren staarden twee ogen in haar richting.Puerto_rico_087 Een zwaar verliefde jongen van het platteland waar hij op een bananenplantage werkte, had maar een wens: haar als vrouw hebben. Juan Matos liet zich niets in de weg leggen. Hij is haar gevolgd naar New York waar ze heen gestuurd werd voor haar opleiding (en weg van hem).  Hij schreef zelf een brief met daarin een nagemaakte handtekening van de vader van Carmen met toestemming om met haar te trouwen (zo gaat het verhaal) en forceerde daarmee een breuk in de familie die nooit meer hersteld werd. Carmen viel voor zijn charmes en moest leven met de afkeuring van haar broer en ouders.  Ze zijn nooit meer terug geweest op hun eiland. Ze kregen in New York twee kinderen, Woody en Blanca.  Juan is een echte Latijnse man: driftig, dominant, en charming. De kinderen hebben geen makkelijke jeugd, maar de kleinkinderen worden met veel liefde en toewijding behandeld. Streng maar rechtvaardig en heel betrokken. Kim heeft hele goede herinneringen aan grandma en grandpa tijdens de zomermaanden als hij daar met broer Robin weken bij hen logeerde.

Puerto_rico_088Puerto_rico_089In Cidra kwam er dus voor iedereen iets naar boven aan herinneringen en gedachten. Ik heb de grootouders ook gekend en vond het heel bijzonder bij die hele lawaaierige, half Spaanse familie met hun emoties en eigenaardigheden en felle karakters te horen. Daar sta ik als nuchtere (?) niet-exotische, blonde (nog net..), lange vrouw met alleen maar wat Duits bloed in haar aderen. 

Lukas en Saskia hebben de greatgrandparents wel ontmoet maar hebben er geen herinneringen aan. Voor hen was het een beetje een ver-van-mijn-bed-show. Maar toch! 25% van dat Puerto Ricaanse bloed stroomt nog door hun aderen. Gemengd met dat Franse, Nederlandse en Duitse een heftige cocktail zou je denken….

Het eiland

Puertoricog_2

 

Puerto Rico is een prachtig eiland, paradijselijk op sommige plekken met de gebruikelijke inbreuk van de zondeval in de vorm van armoede, krottenwijken (wel allemaal in fondantkleurtjes) en meer van dat soort ellende. Maar de tropische begroeiing de uitbundig bloeiende bomen, struiken en planten, de oceaan en het zonlicht zijn werkelijk fantastisch. Het is warm, heel warm, maar door de zeewind toch dragelijk. Tegelijkertijd regent het ook regelmatig. En niet zo’n beetje ook, stortbuien! Daarom is alles zo mooi groen en weelderig. Kokosnoten-, mango-, bananen-, papayabomen, meters en metershoge palmen, fonteinen van bougainville in paars en zalm, bomen met allerlei soorten gele-, oranje- en rode kelkbloemen. Een lust voor mijn oog!! (Wie meer wil zien klik op de link  ‘het eiland’ boven dit stukje))

Puerto_rico_014

Puerto_rico_016Puerto_rico_033Landschap_prAndalucia, ons guesthouse, is in San Juan, een stad aan de noordkust van het eiland. Van noord naar zuid is ongeveer 2 uur rijden. In het midden van het eiland ligt een bergketen, verrassend stijl.

San Juan heeft een oude stad met prachtige koloniale huizen, geschilderd in de meest felle kleuren die je bedenken kunt. Rood, groen, babyblauw, okergeel enz. Er staat een groot fort gebouwd door de Spanjaarden die eeuwenlang het eiland in bezit hadden. Sinds de 19e eeuw is het Amerikaans grondgebied. Geen kolonie, maar in een soort Gemenebest. Men heeft geen stemrecht op statenniveau, maar betaalt ook geen staatsbelastingen.

Welaan, het is tijd om me weer bij de familie te voegen die al sinds de vroege ochtend aan het blah-blahen is. Er is een kleine lobby waar we elkaar treffen in wisselende samenstellingen. Al twee keer zijn we gemaand wat rustiger te doen, want (je wilt er niet over nadenken wat het voor de stakkerds betekent) er zijn ook nog andere gasten hier….

De plaatjes laten nog even op zich wachten. De techniek is er nog niet helemaal op berekend.

de reis overleefd en nu de hitte

Anderhalve dag op weg, drie vluchten, drie vliegvelden, shuttles, metro’s, treinen, we moesten er wel wat voor over hebben om op dit tropisch eiland te komen! Puerto Rico, here we are! Het Guesthouse Andalucia is idyllisch, iedereen is vol lof over Kim’s surf talenten op internet. Hij had gezocht naar strand, niet toeristisch, niet te duur, wel comfortabel, met airco en nog van dat soort eigenschappen. Ze zijn er allemaal, de goeie dingen. Het is klein ook nog, dus heel persoonlijk! Twee mannen, partners, een van Puerto Rico en een uit Hongkong runnen het pensionnetje. De kamers hebben keukenblokken en koelkast, dus we kunnen ook onze eigen sandwich of maaltijd klaarmaken. Saves money!

We hebben nog niet zoveel gezien, komt nog. Wel heerlijk gezwommen in de zee met hoge golven, heerlijk!

De reis was wel vermoeiend. Ik reisde samen met jongste dochter Saskia en dat maakte het gezellig maar we hebben ook heerlijk gebekvecht over van alles en nog wat. Dat kan in een goed huwelijk…

Uiteraard zijn we een aantal dingen onderweg kwijtgeraakt. Dochter heeft een Engelse kennis die tijdens onze stop-over in Londen even kwam buurten. Als hij niet naar het vliegveld was gekomen om ons te zien dan was ik nu mijn rugzak kwijt. De goeie jongen is terug gerend naar de shuttletrein waarin ik de tas had laten staan en op de een of andere manier van de politie terug gekregen….Rugzakken zonder eigenaar in een trein zijn nogal verdacht tegenwoordig!

We hebben een prachtige auto gehuurd voor 8 personen, dus we gaan er op uit!

%d bloggers liken dit: