Films in 2015 – Selma en ik

selmapostersmallregisseur: Ava DuVernay

duur:127 minuten

hoofdrol: David Oyelowo

Verreweg de beste film die ik in tijden zag (wat niet wil zeggen dat de andere films slecht waren!) De film raakte me gewoon uitzonderlijk diep. Ik ben zelden tot tranen bewogen bij het zien van een film, maar Selma raakte een diepe snaar.

Het verhaal is bekend. Het is de verfilming van (een onderdeel van) de strijd die dr. Martin Luther King voerde in de jaren zestig, om gelijke rechten voor zwarte Amerikaanse burgers  te verkrijgen, in het Zuiden van Amerika. Daar duurde de rassendiscriminatie voort, zelfs na de wettelijke regelingen waarbij het geboden was dat  Amerikaanse burgers, ongeacht ras, gelijk behandeld dienen te worden. Daar dacht men (vooral) in het Zuiden anders over. Slechts 2% van de zwarte bewoners van bijvoorbeeld het stadje Selma, in de staat Alabama, werd toegestaan te stemmen. En dat lukte die 2% alleen omdat ze toevallig genoeg geld hadden om de zogenaamde vouchers te kopen, waarmee blanken hen konden toestaan te stemmen. Het wordt in de film door Jesse Jackson zo verwoord:’ Hoe kunnen we stemmen? Als we geluk hebben woont er een blanke in ons kiesdistrict. Als we  dan geld genoeg hebben om een voucher te kopen, zetten ze vervolgens je naam in de krant, zodat je alsnog vermoord wordt!’

De eerste scene van de film toont de vernedering van een dappere vrouw Annie Lee Cooper (Ophra Winfrey) die haar stembiljet invult en op het kiesbureau van Selma wil gaan stemmen. De ambtenaar kijkt haar vol minachting aan en eist dat ze de inleiding van de grondwet opzegt. Vervolgens hoeveel kiesdistricten er zijn en  als ze dat allemaal foutloos doet, vraagt hij het onmogelijke: hoe heten alle rechters daar dan? Met veel triomf zet hij een groot stempel op haar formulier: Afgewezen!

Het illustreert de onrechtvaardigheid en rassenhaat die in het Zuiden overheersten. Er was niets tegenin te brengen. Zwarten waren minderwaardig en mochten in geen geval participeren in de samenleving als volwaardige burgers.

De strijd die Martin Luther King (MLK) aangaat is levensgevaarlijk. Dit is geen vakbondsstaking, geen studentendemo, hier gaat het om levens. Er wordt veel geweld ingezet tegen de geweldloze demonstraties die hij organiseert met zijn team . Mannen en vrouwen worden rücksichtslos in elkaar geslagen met knuppels. Doel is een mars te houden vanuit Selma naar Montgomery, om daar voor de ambtswoning van de gouverneur van Alabama te demonstreren. We schrijven 1965.

Geweldloze demonstratie
Geweldloze demonstratie

Wij weten dat MLK en zijn beweging uiteindelijk ‘overwint’. Er komt een ´Voting Rights Bill´, ondertekend door een onwillige president Johnson die andere prioriteiten had. De demonstranten weten dat nog niet. Maar met grote moed ‘vechten’ ze door.

Die moed, dat acute levensgevaar, de volharding ondanks dat en de waardigheid van de beweging maakte diepe indruk op me. Lezen dat een demonstratie uit elkaar geslagen wordt is erg genoeg, maar daar a.h.w. tussenin te zitten (in je veilige bioscoop stoel!) is een aangrijpende ervaring.

Het acteerspel van de hoofdrolspeler David Oleyowo is uitstekend. In hoeverre hij waarheidsgetrouw MLK interpreteert is voor mij niet na te gaan, maar hij zet een hele krachtige en tegelijk menselijke MLK neer. Ook alle anderen zijn meeslepend in hun spel.

Waarom raakte deze film me zo? Ik denk dat het allereerst komt door het thema: opkomen voor een verdrukte groep in de samenleving. Welke samenleving heeft die niet? Ook de passie en het doorzettingsvermogen van MLK en de groep om hem heen de SCLraakte me. Wat hebben deze mensen niet moeten opofferen om hun doel te bereiken? Ik ben een idealist, maar het ontbreekt me vaak aan die pitbull mentaliteit, doorgaan in het zicht van tegenslagen. Blijven geloven in het ware en goede van je doel, al ziet bijna niemand dat. In het filmportret van MLK zie je een verbeten strijder, maar geen verbitterde, wraakzuchtige man. Hij zal ongetwijfeld zijn momenten gehad hebben, maar het karakteriseerde niet zijn beweging. Ik denk dat die houding  in grote mate heeft bijgedragen aan het (relatieve)  ‘succes’ van zijn strijd.

Mijn diepste emotie had te maken met een strijd die ik zelf wil voeren, maar waar ik geen vorm aan kan geven. De verdrukten en gemarginaliseerden van nu zijn met name vluchtelingen uit de brandhaard van het Midden Oosten. Syrische en Irakese christenen (en andere minderheidsgroeperingen, zoals Koerdische moslims) die de oorlog en IS ontvlucht zijn en in erbarmelijke omstandigheden moeten zien te overleven. Ik zie hun tranen aan mijn lestafel elke woensdagochtend als we ‘ik ga naar de dokter’ oefenen en andere onderdelen van het zwaar overtrokken inburgeringsexamen wat ze moeten doen.  Gevlucht voor geweld, gezworven door landen en kampen. Nu eindelijk veilig, behalve voor de IND en de overheid die eist dat ze, zwaar getraumatiseerd, iedere ochtend bij een ROC hun woordjes instuderen. (ik weet dat het genuanceerder ligt, maar dit is de emotie die door de film kwam bovendrijven)

Zij hebben het dan nog goed, vergeleken met hun miljoenen landgenoten die vernikkelen in de vrieskou ergens in een tentje, zonder toekomstperspectief.

I HAVE A DREAM

Voor hen zou ik willen demonstreren. Maar wat kan ik bereiken? Wat kunnen wij bereiken? De UN beïnvloeden meer geld ter beschikking te stellen? Dan moeten de aangesloten landen dat doen. En die bakkeleien over wie wat moet geven. Italië verdrinkt in de vluchtelingen, de vluchtelingen verdrinken voor de kust van een welvarend Westen.

Ik weet het, we kunnen niet alle problemen oplossen. Het kwaad zal er zijn tot de Here Jezus terugkomt op de wolken en Zijn koninkrijk op aarde brengen zal.

Dat wist MLK ook. En toch besloot hij op een goede dag zich te verzetten. Tot hier toe en niet verder. En hij hield vol. Met zijn organisatie. Stap voor stap, klap op klap. Het hield hem niet tegen.

Heer, schenk mij de moed van een Martin Luther KIng. En zijn geduld. En bovenal zijn geloof.

Hieronder Mahalia Jackson tijdens de ‘March on Washington’ in 1963

Tot slot: Een boeiend interview met David Oleyowo over wat de rol voor hem betekende als christen.

In 1968 werd Martin Luther King vermoord in Memphis, Tenessee. Hij werd 39 jaar.

2 gedachtes over “Films in 2015 – Selma en ik

  1. jetty Boerma

    Vanavond naar Selma geweest. Indrukwekkend , meeslepend en tegelijk verbijsterend : zo kunnen mensen met elkaar omgaan . En het is nog maar zo kort geleden ! Jetty

  2. Klaas

    Mooie blog over Selma, Margreet! Indrukwekkende film inderdaad. Bewondering voor jouw persoonlijke hartenkreet: kon ik maar zo moedig zijn… Ook al ben je geen MLK, jij doet wel iets anders, ook van grote betekenis: een menselijk gezicht en hart zijn, een lichtpuntje in hun levens!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s