Des Hommes et Des Dieuxs


Gezien: Des Hommes et Des Dieuxs. In het Nederlands omgeroepen in het Filmhuis, Den Haag als: Van Mannen en Goden, uitverkocht..! Maar wij hadden gereserveerd, gelukkig. Regisseur: Xavier Beauvois.

Het op ware feiten gebaseerde verhaal speelt zich af in Algerije, in de jaren ’90. Acht monniken leven samen in het enige nog actief bewoonde Trappisten klooster OLVrouwe van de Atlas in Tibléhirine, een afgelegen dorp in het Atlasgebergte. De bevolking is moslim.

De meeste kloosterbewoners zijn al op leeftijd. De jongste onder hen zijn vijftigers.  Monnik/ arts, Luc, een tachtiger, die iedere dag een druk bezocht spreekuur houdt voor de dorpelingen. Ergens in de film klaagt hij dat het fysiek te zwaar wordt, soms heeft hij wel 150 consulten op een dag. Zijn verweerde, vriendelijke kop met bruin mutsje boezemt vertrouwen in. Je ziet dat de bevolking hem erg graag mag. Zijn assistent is een negentiger, Aimede, die doorschijnend is van ouderdom.

Ook het klooster is oud, sober en primitief. Het land er om heen wordt door de monniken bewerkt, mooi in beeld gebracht, zodat ze in hun eigen onderhoud kunnen voorzien. Zo verkopen ze o.a. honing op de markt.

In rustige beelden volgen we de monniken in hun dagelijkse bezigheden, inclusief hun godsdienstige handelingen. De gebeden, de mis, de lezingen tijdens de diensten of de maaltijden. Er wordt veel en mooi gezongen, Gregoriaans, maar ook modernere, vierstemmige liederen.

Aan het begin van de film zijn enkelen van hen aanwezig op het besnijdenis feest van de zoon van een van hun Algerijnse medewerkers. Ze gaan op in de bevolking, klappen vrolijk mee. Er is geen sprake van spanning, maar van harmonie en een vreedzaam samenleven.  ‘Dat het maar vrede mag blijven, Inshallah’, zegt een van de oudsten in het dorp. ‘Inshallah’, antwoord de priester die hem bezoekt.

De angst voor terreur die de dorpsoudste uitte is echter niet ongegrond. In het land heerst burgeroorlog en fundamentalistische rebellen hebben onlangs Kroatische (katholieke) bouwvakkers de keel doorgesneden. Men is bezorgd over de veiligheid van de monniken. De gouverneur smeekt hen zelfs Algerije te verlaten. Of tenminste het klooster te laten beveiligen door het leger. Christian, de overste, weigert categorisch. Dat levert wel spanning op onder zijn mede-monniken. Prachtig wordt verfilmd hoe de mannen allen op hun eigen wijze in tweestrijd verkeren. Angst, twijfel, gepieker, bidden, de diepste vraag beantwoorden: waarvoor ben ik hier? In Algerije, in de wereld, in het leven?

Op een gegeven moment neemt ieder voor zich een beslissing. Een mooie scene in de film. Rond de tafel komt ieder aan het woord. De meerderheid kiest voor blijven. Trouw zijn op je plek, waar moet ik anders heen, partir c’est mourir een peu, we laten de mensen niet in de steek,  ieder heeft zijn eigen beweegreden. Een van de monniken wil op den duur weg, maar wacht het af.

De spanning neemt ondertussen toe en op Kerstavond gebeurt waarop je zit te wachten:  Fundamentalisten overvallen het klooster op zoek naar hulp en medicijnen voor een gewonde onder hen. Christian, de overste, is vanuit het diepst van zijn hart ervan overtuigd dat wapens en geweld, of ze nu van het leger of van de fundamentalisten komen, niet te rijmen vallen met het doel wat de kloosterlingen in opdracht van God nastreven: vrede, liefde en gerechtigheid voor allen. De dorpsbewoners zijn hun broers en zussen en voor hen zijn ze hier. De medische goederen die ze hebben zijn voor hen. De commandant van de terroristen respecteert de moedige houding van Christian. Als die zegt dat het de nacht is waarin herdacht wordt dat Jezus, de Vredevorst geboren werd, biedt hij Christian de hand, biedt zijn excuses aan en vertrekt. Later zal het leger hem doden. Dan blijkt dat het klooster onder zijn bescherming stond.

De fundamentalisten vallen opnieuw binnen en ontvoeren de kloosterlingen. Ze eisen vrijlating van gevangen genomen terroristen. We zien de monniken in de ijzige kou voortstrompelen. Ze verdwijnen langzaam in de mist. Een ongewisse toekomst tegemoet. Wij weten dat ze vermoord zijn omdat de kerk en/of regering niet op de eisen is ingegaan. De keel doorgesneden, hun hoofden gespietst aan boomtakken zo zijn de mannen uiteindelijk terug gevonden. Een gruwelijke dood. Zinloos?

Christian zegt in de film: we zoeken de dood niet. Maar we blijven onze roeping trouw. De dorpelingen hebben geen keus. We laten hen niet in de steek.

Ik was geraakt en ontroerd door de film. En geïnspireerd! Trouw zijn, zonder spektakel, zonder grootse aandacht. Je roeping volgen ondanks alles, ook in tegenspoed. Kracht in zwakheid volbracht. Je ziet hoe een roeping of doel dat boven een mens uitstijgt tot grote moed kan leiden. Wij zijn trouw omdat Jezus trouw was tot in de dood. Wij hebben lief omdat God eerst heeft liefgehad,en in Jezus Christus ons zeer nabij kwam.

Nu interpreteer ik de film volgens mijn eigen inzicht, maar die ruimte laat Beauvois ons ook. Een film om lang over door te praten. Een paar lezenswaardige links: artikel in de Osservatore ten tijde van de gijzeling. Trouw, met een andere lezing van de gebeurtenissen.

2 gedachtes over “Des Hommes et Des Dieuxs

  1. Frouckje wees me op je stukje. Leuk om te lezen! Het blijft interessant, die cultuurverschillen. Ik denk dat wereldwijd gezien onze Nederlandse of westerse manier van omgang met babies de uitzondering is! Ik draag Olivia vrij veel, maar ik ben altijd wel blij als ik haar even weg kan leggen. Rugdragen moet ik nog leren, dat zou wel makkelijker zijn😉.
    Groetjes,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s