Louise Bourgeois(1911-2010) en Hans Bellmer (1902-1975) – Kunst met een vraagteken

Louise-bourgeois-spider 
Voor alle indrukken zijn weggezakt een blog over de tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag, waar ik vorige week was en waar de geslachtsdelen me letterlijk om de oren vlogen. Het thema van de expositie van de werken van beide kunstenaars was de strijd tussen het mannelijke en het vrouwelijke in onszelf, woede en verzet tegen kwetsures opgelopen in de opvoeding. Zowel Louise Bourgeois als haar Duitse collega Hans Bellmer zijn tot ze hoogbejaard waren actief gebleven.

Ik heb een vriendin die als kunstenares erg geinteresseerd is in hoe andere kunstenaars omgaan met vormgeving, materiaal enzovoorts. Ook het menselijk lichaam interesseert haar. Zij kijkt anders naar kunst als ik. Ik kijk veel meer gevoelsmatig, hoe vind ik iets, wat doet het met me. En ik merk dat ik ook ethisch kijk. Wat is de grens van het betamelijke? Pornografie, pedofilie, prostitutie, allemaal zaken die bestaan en waar iedere schrijver en kunstenaar zich mee bezighoudt. Maar hoe?

Daarom is het leuk met mijn vriendin op pad te gaan, juist om over die thema's na te denken en te praten samen.

Double Sexus. Zo heet de tentoonstelling. 'Een spannende dialoog tussen het werk van deze kunstenaars', Bellmer volgens de site van het Gemeentemuseum  'Gemeenschappelijke thema’s als vrouwelijke fantasieën, mannelijke angsten, dubbelzinnigheid van geslacht en de zoektocht naar de eigen identiteit sluiten goed aan bij de actualiteit', aldus een citaat van dezelfde pagina.

De kunst van Hans Bellmer is hard en vlak, letterlijk. Hij maakte poppen, haalde die weer uit elkaar en   arrangeerde de verschillende lichaamsdelen in onheilspellende, verleidelijke poses, waarvan hij vervolgens foto's maakte. De foto is het uiteindelijke kunstwerk. Ik vind het werk knap, maar mijn vriendin en ik kwamen allebei tot de weinig academische conclusie dat we het maar een vies mannetje vonden. Gefrustreerd, verknipt en met een neiging tot sadisme. Hij wikkelde zijn minnares strak in de touwen en nam daar dan foto's van. Schokkend. Dat is blijkbaar ook de bedoeling, de bordjes die bij de werken hingen, gaven commentaren als "de voyeur wordt in ons wakker gemaakt" enz. Vast een man die die bordjes geschreven heeft.

Hans Bellmer had een tyrannieke vader, die Nationaal Socialist werd in de 30'er jaren. Zoon Bellmer zou zich daartegen hebben willen afzetten. Zijn kunst werd uiteraard al snel door de Nazi's als Entartnete Kunst gezien. Ik geef ze daar niet helemaal ongelijk in…

Louise Bourgeois leed onder de ontrouw van haar vader die een minnares in huis nam. De spanningen die dat tot gevolg had heeft ze zich persoonlijk aangetrokken. Het is de grote inspiratiebron voor haar kunst geworden. Het gekwetste kind.

Haar kunst is zachter, heeft meer humor en is ook estethisch. Haar vader pestte haar ooit op een vernederende manier dat ze bijna geen borsten had. Opvallend is dat haar poppen, genaaide mensenlijven meestal grote, zware borsten hebben. Haar 'personen' zijn ook vaak androgyn, tweeslachtig. Ze is heel creatief, gebruikt soms prachtig materiaal en is minder donker en niet ontluisterend als  Hans Bellmer.

Een citaat uit de New York Times geeft weer waar het in haar kunst om draaide: “The subject of pain is the business I am in,” she said. “To give meaning and shape to frustration and suffering.” She added: “The existence of pain cannot be denied. I propose no remedies or excuses.” Yet it was her gift for universalizing her interior life as a complex spectrum of sensations that made her art so affecting.

Beiden zien het menselijk lichaam als een verzameling onderdelen die uit elkaar gehaald weer op elke manier samengevoegd kunnen worden. Gemankeerde mensen ontstaan daaruit. Mensen die volledig beheerst lijken te worden door hun sexe. Man of vrouw zijn is toch meer dan je geslachtsdelen?

Ik vind het ontluisterend wanneer mensen niet meer gezien worden als een geheel, als uitstijgend boven het geslachtelijke. Sex is zeker bij Bellmer synoniem aan lust. Bij Bourgeois is het lichaam bron van worsteling: afstand en nabijheid, verstikking en vrijheid. Daarmee kan je je als bezoeker beter identificeren. Maar wat ik aan moet met levensgrote geslachtsorganen die er door het gebruikte materiaal (latex) uitzien als vleeshompen bij de slager, en ook nog aan grote haken hangen?

Daar haak ik af. En de plaatjes met tekeningen van perverse spelletjes van Bellmer? Sorry, maar dat vind ik pornografie, niet waard om op een tentoonstelling als kunst te worden getoond. Zeker niet naast de kunst van Louise Bourgeois.

2 gedachtes over “Louise Bourgeois(1911-2010) en Hans Bellmer (1902-1975) – Kunst met een vraagteken

  1. Eke van der Wal- Malda

    Heel leuk!
    Ik volg op afstand (via Frouckje, ik ben haar moeder en ik hou van kleren) de verrichtingen van de dochter van……
    Ze moet vooral doorgaan!
    Hartelijk groetend, Eke

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s