en nu nog de steen

Het is door de vakanties eigenlijk al best laat. Maar de steen moet worden geplaatst op het graf van moeders. Als broers en zussen denken we nogal na over wat er op komt te staan. Het graf van zowel mijn vader als dat van mijn zus Loes is al jaren geleden geruimd en we vinden alle vier dat dat toch ongewenst was. We hebben dit graf dus gekocht en willen op de steen ook mijn vader en Loes gedenken. Een punt waar hun namen blijvend genoemd worden. Samen. Kim zei al langer dat hij het zo’n stuitende gewoonte in Nederland vindt om na een x aantal jaren een graf gewoon op te ruimen.

Tja, wat moet je in een klein land? En ook, ik ben opgegroeid met het geloof dat daar in dat graf alleen maar botten liggen en dat de persoon zelf "bij God is". Mijn ouders, als volgelingen van Vonck geloofden weliswaar niet in de hemel als wachtkamer voor gestorven gelovigen tot de Wederkomst van Jezus, maar beslist wel in het eeuwige leven. Maar, en dit in lijn met de gereformeerde traditie, een graf was een verwaarloosbaar onderdeel van wat er met het dode lichaam gebeurde. Dat was er alleen op de dag van de begrafenis. Verder kwam je daar nooit meer. Niet de levenden bij de doden zoeken. Zoiets. Ik heb me daar nooit zo mee bezig gehouden. Had ook nog geen ‘eigen’ geliefden die begraven lagen.

Pas toen ik in een moeilijke periode het graf bezocht van mijn vader werd ik me ervan bewust dat zo’n plek toch belangrijk is. Al is het maar voor de nabestaanden om te kunnen rouwen, om voeling te hebben met je voorgeslacht, hoe symbolisch ook. Gelukkig lag er toen nog de steen van m’n vader. Waarvan ik alle lettertjes schoongeborsteld heb als een soort liefdebetoon. Dat bleek goed voor m’n ziel.

In Amerika zijn we met de kinderen, toen die nog klein waren, naar het graf van Kim z’n vader geweest. Hun eigen opa die zij noch ik ooit ontmoet hebben omdat hij jong gestorven is. Wat waren we teleurgesteld toen er niets bleek te liggen dan een nummerplaatje. Geen naam, geen steen, niets. Volgens Kim’s moeder bleek dat op zijn verzoek te zijn geweest. Later is er op aandringen van Kim en z’n broers en zussen toch een eenvoudige gedenksteen geplaatst. Meestal als we in Boston zijn gaan we er even langs. De steen met die naam vertegenwoordigt dan voor een moment samengebald, het leven van Kim’s vader.

Op de begrafenis van mijn geliefde oom Wim laatst, hield de stoet stand bij de graven van zijn zoon, schoondochter en hun drie kinderen die een jaar of 10 geleden, in een verschrikkelijk ongeluk op de autobaan in Duitsland, als gezin in één klap om het leven kwamen. Een zeer indrukwekkend moment. Opnieuw dat gevoel dat die gedenkstenen even die geliefde kinderen teruggaven. Gelukkig met de troost dat voor die stenen straks de lichamen weer zullen komen. Wat een mengeling van emoties brengt dat teweeg!

De gereformeerde traditie klopte wat betreft de leer, maar de behoefte aan een plek om te kunnen rouwen is misschien de laatste jaren ook toegenomen. Veranderende cultuur. Is op zich niks mis mee. Zolang we maar niet rouwen als hen die geen troost hebben zoals Paulus volgens mij in de eerste brief aan de Thessalonicenzen schrijft.

3 gedachtes over “en nu nog de steen

  1. Frouckje

    Ik voelde hem al aankomen toen ik Merce Cunningham zag staan… modernisme Margreet! John Cage is ‘componist’ van het stuk met de 4 minuten en nog wat seconden stilte. Theoretisch wel interessant overigens! L’Art pour l’art!

  2. Frouckje

    Toen ik begin dit jaar – na lange tijd – weer in Friesland was in het geboortedorp van mijn ouders heb ik voor het eerst het graf van mijn geliefde beppe bezocht die in 2005 is gestorven. Zij in hetzelfde graf als haar man, mijn pake die een half jaar voor mijn geboorte stierf. Beppe ging altijd heel trouw naar de graven van haar man en ouders gewapend met een emmertje sop om de boel netjes te houden. Als een soort van eerbetoon aan beppe heb ik dat toen ook gedaan. En ook de steen van mijn andere pake en beppe die op hetzelfde kerkhof liggen schoongeboend. Net als jij geloof ik dat gestorvenen in Christus zullen leven. Maar tegelijk is het inderdaad ook goed een plek te hebben om even te kunnen stilstaan bij gestorven geliefden. De graven van mijn grotouders schoonmaken was op dat moment een heerlijke aangelegenheid om op het prachtige, oude kerkhof mij verbonden te voelen met deze mensen die toch zo bepalend zijn geweest voor mijn leven. En zo een stukje respect en liefde te uiten. En ik wist gewoon dat mijn beppe het heel erg gewaardeerd zou hebben. Op beide stenen staat iets als “yn neitinken oan” (ter nagedachtenis aan) en zo is het maar net!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s